الگوی جمعیت های کوچک بطور ویژه ای به کمیابی و کوچک شدن جمعیت توجه می نماید. در این الگو گونه های در خطر انقراض  و مانایی جمعیت ها اهمیت ویژه داشته و مطالعات بطور ویژه ای در جهت جلوگیری از انقراض گام بر می دارند. این الگو خود زمینه ی بسیاری از تئوری های حفاظت محیط زیست مانند ژنتیک و آزمون های مانایی جمعیت (population viability analysis)، روش های عملی مانند طرح های زادآوری در اسارت (captive breeding programs) و وضع قوانین را در بر می گیرد.

گوزن زرد ایرانی (Dama mesopotamica) گونه ای در خطر انقراض در فهرست سرخ IUCN

منبع عکس: http://www.deharpij.nl/dierentuin/zoogdierentag.htm

همچنین می توان گفت این الگو دیدگاهی است که با توجه به شرایط جدی و بحرانی اتخاذ می شود و به عبارت دیگر پاسخگوی یک وضعیت بحرانی در دقیقه نود می باشد. همانطور که اشاره کردیم مسئله ی رخدادهای تصادفی ژنتیکی، زادآوری و مرگ ومیر و محیط از عوامل مهم تاثیر گذار بر اینگونه جمعیت ها است و این دسته عوامل اهمیت زیادی بر کاهش تعداد افراد یک جمعیت دارند البته باید در نظر گرفت تخریب، آلودگی و دستکاری های انسان نیز در کنار این عوامل امکان کاهش جمعیت و انقراض را در گونه هایی با جمعیت های کوچک افزایش داده و حتی برخی از عوامل انسانی عوامل تصادفی ذکر شده را تقویت می نمایند مانند افزایش تغییرات نتیکی در اثر آلودگی های محیط زیستی و یا مرگ ومیر ناشی از ایجاد یک سیلاب در اثر تغییرات شده ی انسانی و ... . می توان چنین گفت الگوی جمعیت های کوچک در اصل به این مفهوم می نگرد که جمعیت های کوچک آخرین نقطه کاهش احتمال زیست یک گونه بوده و یا آخرین نقطه بین مانایی و انقراض یک گونه محسوب می شوند. در اینجا لازم است به بررسی چند نکته پرداخته شود، مفهوم حداقل جمعیت مانا (MVP)، آزمون های مانایی جمعیت (PVA) و Metapopulation.

عروس غاز (Branta ruficollis) گونه ای در خطر انقراض در فهرست سرخ IUCN

منبع عکس: http://ibc.lynxeds.com/photo/red-breasted-goose-branta-ruficollis

                                                                                                                                                       این مطلب ادامه دارد

منابع:

Biodiversity Studies: Science and Policy

Directions in conservation biology

IUCN