دوستان متاسفانه وبلاگ من مدتی باز نمی شد نمی دانم مشکل چه بود!؟

از طرف دیگر ناآرامی های اخیر غمی بزرگ را در دل هر ایرانی غیرتمندی  جدای از مذهب عقیده و سلیقه های سیاسی جای داده. امیدوارم هر چه زودتر به آرامش و آزادی که حق همه ما است دست یابیم و بتوانیم در فضای آزاد با آرامش کامل مشکلات کشور را حل و بسوی ایرانی آزاد آباد و سربلند گام برداریم.

علی ناصری به جمهوریت می گوید: برای حفاظت عرصه‌های جنگلی باید موانع و تهدیدهای فراروی برطرف شود و برای صیانت آن همکاری بخشهای مختلف ضرروی است که تا به امروز اتفاق نیفتاده است. حضور دام از جمله عوامل تهدید عرصه‌های جنگلی است که باید رفع شود و حضور دام موجب تخریب و فرسایش خاک می‌شود. به گفته ناصری، برای اینکه جنگل کاریها پتانسیل لازم را داشته باشند باید طرح های حفاظت و صیانت اجرا شود و نهال کاریها با شناخت کامل صورت گیرد.

ناصري مي افزايد: پارك ملي گلستان منطقه‌اي است كه در آن يك هشتم گونه‌هاي گياهي، يك سوم گونه‌هاي پرندگان و بيش از يك دوم پستانداران كشور را به تنهايي در خود جاي داده است.تنوع زيستي پارك ملي گلستان چنان است كه آن را در چهارچوب يك كشور و يا در گستره‌اي با حداقل ٥ درجه عرض جغرافيايي مي‌توان تصور كرد. اما آنچه همه خوبان دارند، پارك گلستان به تنهايي دارد. گونه‌هاي گياهي اين گلستان شاخص‌هاي گونه‌‌هاي هيركاني، ايراني – توراني،‌ مديترانه‌اي، اروپا – سيبري و... را توأمان دارد. گونه‌هاي گياهي پارك آن قدر وسيع است كه شامل گونه‌هاي باستاني، اندميك (گونه‌هايي كه فقط در مرز جغرافيايي ايران وجود دارند)، اقتصادي، زينتي، دارويي، حفاظتي، در معرض تهديد و... مي‌شود. كل، بز، قوچ اوريال، خرس قهوه‌اي، پلنگ، گربه جنگلي، خوك وحشي، قشي از يك طرف و قرقي، عقاب طلايي، جغد، داركوب و سينه‌سرخ از طرفي ديگر تنها تعدادي از شگفتي‌هاي اين پارك به حساب مي‌آيند.

همایش ۱۶ خرداد در حمایت از آرمان‌های سبز موسوی

    شنبه آینده، ۱۶ خرداد ۱۳۸۸، بخشی از طرفداران محیط زیست گرد هم جمع می‌شوند تا از برنامه‌های میرحسین موسوی برای نظارت و پاسداری از اصل ۵۰ قانون اساسی آگاه شوند. تا این لحظه، میرحسین موسوی تنها کاندیدایی است که به تشکیل کارگروه محیط زیست در ستادش اقدام کرده و برنامه‌ای مفصل را در این حوزه با همکاری برخی از نخبگان محیط زیست و منابع طبیعی کشور به رشته‌ی تحریر درآورده است.

ادامه خبر را در تارنمای مهاربیابان زایی ببینید.

 حداقل جمعیت مانا (Minimum viable populations (MVP

 Mark Shaffer در سال ۱۹۸۱ واژه حداقل جمعیت مانا را معرفی نمود. حداقل جمعیت مانا روشی است که در آن تعداد افرادی که لازم است تا یک جمعیت بقا یابد را واضح و با ذکر عدد نشان می دهد. وی این واژه را این گونه توصیف می کند؛ حداقل جمعیت مانا برای هر گونه ای در هر نوع زیستگاهی برابر است با کوچکترین جمعیتی که با وجود رخداد های تصادفی ژنتیک، محیط زیست، نرخ زادآوری و مرگ ومیر و همچنین رخدادهای بزرگ طبیعی که موجب تغییرات زیست محیطی در زمان کوتاه می شوند مثل سیل، آتش فشان و ... احتمال ۹۹ درصد بقا را بین ۱۰۰ تا ۱۰۰۰ سال داشته باشد. البته این تعریف می تواند بسیار اغراق آمیز باشد چراکه نمی توان نادیده گرفت یک جمعیت بدون در نظر گرفتن اندازه آن در اثر یک اتفاق بطور کامل ناپدید یا بعبارتی منقرض شود. از سویی دیگر نمی توان گفت پیش بینی برای ۱۰۰۰ سال کاری ساده بوده و نمی توان با دقت بالا دست به چنین پیش بینی زد. با این حال محاسبه این شاخص با population viability analyses قابل اندازه گیری است.

Cleland Wildlife Park, Adelaide, South Australia

محاسبه مانایی جمعیت (population viability analyses (PVA 

می توان گفت این محاسبه در اصل مدل سازی است که مانایی جمعیت را در طی سال ها به کمک نرم افزارهای کامپیوتری و حجم عظیمی از دادهای آماری محاسبه می گردد. برای چنین تخمینی نیاز به میانگین باروری، نرخ بقا و پراکنش برای هر رده جمعیتی می باشد چنین داده های در محاسبه مانایی جمعیت حیاتی بوده و بدست آوردن هریک نیاز به سال ها مطالعه روی جمعیت های یک گونه دارد. این مدل ها احتمال انقراض برپایه اطلاعات دقیق از تاریخچه زندگی یک گونه را ارزیابی می کنند که در بررسی های اکولوژی و حفاظت محیط زیست نقشی بسیار مهم دارد. باید خاطرنشان کرد این مدل ها دلایل کاهش را نشان نمی دهند بلکه روند و نرخ کاهش یک گونه را در طول زمانی به سادگی نمایان می نمایند. همچنین باید عنوان نمود مواردی چون میزان مرگ و میر ،زادآوری، رخدادهای تصادفی محیط زیست و ژنتیک در ارزیابی این مدل ها نقش مهمی را ایفا می کنند. در برخی از انواع این مدل ها دینامیک فراجمعیت ها  (metapopulation) و تاثیرات چند تکه شدن زیستگاه ها را مورد بررسی قرار می دهند.

Cleland Wildlife Park, Adelaide, South Australia

                                                                                                                                                    این مطلب ادامه دارد

  اگرچه در این تارنما تا کنون به مطالب علمی آن هم در زیمنه محیط زیست پرداخته ام اما همچون هر ایرانی دیگری وظیفه خودم می دانم تا در این مقطع حساس یعنی دهمین انتخابات ریاست جمهوری مطلبی را در تارنمایم به انتخابات اختصاص دهم. برخی از دوستان سبز اندیش -نه سبز از نوع سیاسی این روز ها- در تارنما های سبز خود به نکته ظریفی اشاره کرده اند که شاید بتوان گفت پیش از این در دوره های انتخاباتی گذاشته چندان مورد توجه نبوده است یعنی مسئله محیط زیست و جایگاه آن از دیدگاه کاندیدا های ریاست جمهوری البته در این دوره هم من در گشت و گذار های اینترنتی مطالب چندانی را که بیان کننده دیدگاه های کاندیدا های ریاست جمهوری در این خصوص باشد پیدا نکردم. با توجه به مشکلات اقتصادی و گرایش های خاص سیاسی کنونی بیشترین مباحث در دسترس نیز به چنین زمینه هایی اختصاص یافته  باید گفت با توجه به تجربه ۴ ساله گذشته نمی توان نسبت به این مسئله همچنان بی تفاوت بود و لازم است دوستان سبزاندیش دست در دست یکدیگر خواهان ارائه نظر شفاف کاندیدا ها در این خصوص نیز باشند.

  در سال های اخیر دیدیم که سهل انگاری و عدم دانش کافی از محیط زیست چه خساراتی را به منابع طبیعی و ثروت های ملی کشورمان وارد کرده است دیدم که پریشان چگونه در آتش جهل سوخت، شاهکو محلی ها رفتند، چه برسر تالاب انزلی می آیدو مواردی بسیار را که در وبلاگ دیده بان محیط زیست می توانید ببینید و دیدیم که دم از هر ایرانی سبز اندیش برآمد و اما دریغ از یک آه سازمان محیط زیست. گرچه نمی توان گفت در سال های گذشته یعنی در دوره های آقای رفسنجانی و یا آقای خاتمی عملکرد سازمان محیط زیست بی عیب و نقص بوده اما به حق و انصاف مسیر حرکت مشخص و روبه پیشرفت بود و در کنار برخی کاستی ها می شد دورنمایی سبز را یافت که متاسفانه در سال های اخیر جای خود را به دورنمایی تیره و تار و مبهم داده است.

    وضعیت طبیعت  ایران را باید به درختی تنومند تشبیه کرد که قاتلان در پی قتل آن هر روز ضربه ای را بر پیکرش می نشانند و شب خود را به امید ضربه ای کاری تر به صبح می رسانند.

   چندان زمانی به دهمین دوره انتخابات نمانده است گرچه مسائل اقتصادی و سیاسی نقش مهمی در انتخاب کاندیداها دارد اما نباید فراموش کرد که  توجه به نگرش کاندیدهای ریاست جمهوری به محیط زیست و توسعه ی پایدار در کنار بهبود و حفظ طبیعت بکر و زیبای ایران می تواند موجب رونق اقتصادی نیز باشد چراکه اعتقاد به توسعه ی پایدار مستلزم برنامه ریزی و هدفمندی است و چنین رویکردی بی شک بر سیاست های کلان کشور تاثیری شگرف خواهد داشت که نتایج آن را حتی در خروج ایران از گرداب نابسامانی ها و بی انظباطی های اقتصادی و سیاسی نیز شاهد خواهیم بود.

   دوستان مهم این نیست که کاندیدای مورد نظر من یا شما منتخب نهایی باشد مهم آن است دولتمردان که در این مقطع زمانی گوش های شنوایی می یابند حرف ما را نیز بشنوند. 

به امید ایرانی سبز

   توجه به مسئله ناپدید شدن بسیاری از گونه های جانوری و گیاهی در نتیجه فعالیت های انسانی بتدریج دانشمندان را به سوی شاخه ی جدیدی از علم راهنمایی کرد که با عنوان حفاظت محیط زیست اکنون شناخته می شود. امکان تخمین واقعی نرخ انقراض کار دشوار و شاید تا حدودی نا ممکن باشد اما یک از تخمین های پیشنهاد شده عنوان می کند که چیزی در حدود ۴/۱ گونه های جاندار در ۵۰ سال آینده منقرض خواهند شد (Ehrlich & Wilson 1991). می توان گفت هدف اولیه این علم کاهش میزان انقراض موجودات زنده می باشد.

زرده بر (Vormela peregusna) گونه ای آسیب پذیر در فهرست سرخ IUCN

منبع عکس: www.biolib.cz/cz/taxonimage/id10436

در بسیاری از تئوری های حفاظت از محیط زیست یکی از مهم ترین عوامل انقراض گونه ها را داشتن جمعیت های کوچک می دانند. چراکه جمعیت های کوچک در مقابل مسائلی چون فرآیند های تصادفی ژنتیک، زادآوری و مرگ و میر و محیط زیستی بسیار حساس و آسیب پذیر هستند. همانطور که می دانید فرآیند های تصادفی وابستگی بالایی به شانس دارند و اگرچه  فرآیندهای نام برده شده همیشه به یکدیگر وابسته نیستند اما این امکان را باید در نظر گرفت چنین رخ دادهای در کنار یکدیگر می توانند عاملی مهم در به خطر انداختن بقای یک گونه و یا جمعیت نقش مهمی ایفا کنند.

الگوهای نظری (paradigms) حفاظت محیط زیست Graeme James Caughley

وی که یک محقق اکولوژی جمعیت ها و حفاظت محیط زیست با رویکرد ریاضی است در سال ۱۹۹۴ دو الگوی نظری را در تئوری حفاظت محیط زیست مطرح کرد:

-الگوی نظری جمعیت های کوچک

-الگوی نظری کاهش جمعیت

وزغ مرمری یا ‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌Bufo stomaticus

این گونه یکی دیگر از وزغ های ایران بوده که تا کنون از استان های سیستان و بلوچستان و خراسان (الان نمی دانم کدام یکی از استان های جدید را شامل می شود اما فکر می کنم در هر سه استان جدید مشتق شده از خراسان بخصوص خراسان رضوی و خراسان جنوبی باید پراکنش داشته باشد). اما بطور کلی گونه ای است که در برخی از نواحی اورینتال (اورینتال یکی از تقسیمات جغرافیایی جانوری است) پراکنش داشته و در کشورهای هند، پاکستان و افغانستان نیز نمونه هایی از آن مشاهده شده است.

سطح بدن مانند بسیاری از وزغ ها از توبرکل پوشیده شده است و پلک فوقانی ضخیم است. رنگ بدن خاکستری روشن تا زیتونی است که برامدگی ها معمولا تیره تر و به رنگ خاکستری هستند، اطراف لب بالایی کرم رنگ و شکم سفید چرکی است. زیر گلو علامتی متمایل به سیاه وجود دارد که تا روی سینه نیز ادامه می یابد.

لاروهای این گونه مانند لاروهای دیگر گونه های وزغ ها بوده و تیره رنگ هستند. لاروها در این گونه تا بیش از مرحله ۳۶ لاروی زندگی اجتماعی داشته و بصورت دسته های تیره رنگ که با یکدیگر حرکت می کنند در اطراف برکه دیده می شودند. پس از این مرحله لاروها بیشتر تمایل به زندگی انفرادی داشته و معمولا به کف برکه می روند.

عوامل تهدید کننده عمده برای این گونه را می توان استفاده از سموم و کود های شیمیایی دانست که باعث افزایش ناهنجاری در لاروها و همچنین افزایش مرگ و میر آنها شده علاوه براین می توان به خشک نمودن و یا تغییر کاربری چشم ها و برکه های محل زلادآوری این گونه نیز اشاره نمود. همچنین مرگ و میر در جاده ها، تخریب زیستگاه ها، چند تکه شده زیستگاه و اغییرات آب و هوایی از دیگر عوامل کاهش جمعیت این گونه می باشد.

عکس از سایت: http://wgbis.ces.iisc.ernet.in/biodiversity/sahyadri_database/revisedlist/rev_list.htm

متاسفانه برخی دوستان نتوانستند از لینک های قبلی استفاده کنند امیدوارم لینک های جدید مشکلی نداشته باشد البته لینک های قبلی سالم هستند اما مثل اینکه از ایران برای باز کردن آنها مشکل وجود دارد. (برای دیدن نام کتاب ها به مطلب قبل مراجعه کنید)

۱)http://www.megaupload.com/?d=KK2UAJWD

۲)http://www.megaupload.com/?d=VTKLT9A0

۳)http://www.megaupload.com/?d=DMJ6OQO1

۴)http://www.megaupload.com/?d=SKVTQMYW

۵)http://www.megaupload.com/?d=UICRU1XB

چند روز پیش از طرف سرکار خانم متین فر (محیط زیست) دعوت شدم تا کتابی را در آستانه نمایشگاه کتاب معرفی کنم. با توجه به اینکه ایران نیستم ترجیح دادم چند کتاب الکترونیک را که در زمینه های محیط زیست می توانند سودمند باشند و خودم هم برخی از آنها را خوانده ام و یا درحال خواندنشان هستم را معرفی کنم. با توجه به اینکه این کتاب ها بصورت الکترونیک بودند لینک دانلود آنها را هم در اینجا قرار دادم تا دوستانی که مایل هستند بتوانند آنها را دانلود و استفاده کنند. البته شاید بهتر بود کمی از فضای علمی خارج می شدم اما گفتم شاید با توجه به وبلاگم اینطور مناسب تر باشد.

۱) Conservation Biology نویسنده: Fred Van Dyke که پایه ها مفاهیم و کاربردهای حفاظت محیط زیست را عنوام می کند و چاپ ۲۰۰۸ می باشد. در فصل اول این کتاب به تاریخچه و معنای حفاظت محیط زیست و در ادامه به ارزش ها و اصول اخلاقی در این علم پرداخته و در ادامه به مباحثی تخصصی شاما تنوع زیستی، ارزیابی و مفاهیم آن در این علم می پردازد. همچنین به مباحثی مانند تغییرات آب و هوای و تاثیرات آن بر حفاظت محیط زیست، ژنتیک جمعیت ها و حفاظت .... می پردازد.

۲) Practical Conservation Biology نویسندگان: دیوید لیندنمیر و مارک برگمن بوده که در سال ۲۰۰۵ به چاپ رسیده است. در فصل اول به بررسی اصول حفاظت و همچنین به بررسی مواردی چون مناطق حفاظت شده، مدیریت جمعیت، از دست دادن تنوع زیستی ژنتیکی و ... می پردازد. بطورکلی می توان گفت کتابی بسیار مناسب برای کسانی است که می خواهند با علم حفاظت محیط زیست بیشتر آشنا شوند و همچنین به برخی از روش های حفاظت محیط زیست بطور عملی اشاره می کند.

۳) Models for Ecological Data کتاب دیگری است که البته من نسخه الکترونیکی آنرا پیدا نکردم این کتاب بسیار تخصصی بوده و به بررسی مدل های ریاضی و آماری در بررسی های اکولوژی مانند تخمین های جمعیتی، مدل های سری زمانی، ماندگاری جمعیت (Population Viability Analysis, PVA) و بسیاری دیگر از مدل های پیشرفته در اکولوژی می پردازد. این کتاب نوشته جیم اس کلارک بوده و در سال ۲۰۰۷ منشتر شده است. کتابی بسیار مفید برای علاقه مندان به اکولوژی بخصوص از دید ریاضی و مدل سازی است.

در نظرات مطلب پیشین بعضی از دوستان در مورد آمار زیستی و کتابی در این باره پرسیده بودند، متاسفانه کتاب فارسی مناسبی در این زمینه سراغ ندارم اما اگر شما با اصول کلی آمار در کتاب درسی آمار زیستی آشنا شده باشید (البته این کتاب بیشتر مباحث پایه ای را عنوان می کند که دانستن آنها الزامی است اما در بررسی های زیستی شما نیاز به مطالب بیشتری دارید) چند کتاب به زبان پارسی و همچنین انگلیسی ایت که می توانند بسیار سودمند باشند:

در نمایشگاه کتاب سال گذشته در غرفه دانشگاه گیلان کتابی با عنوان کاربرد آمار در بوم شناسی را دیدم که کتابی بسیار مفید در زمینه آمار اکولوژی یا همان بوم شناسی بود شاید امسال هم در غرفه دانشگاه گیلان بتوانید آنرا بیابید. همچنین ترجمه کتب اصول سیستماتیک جانورشناسی ( Principles of Systematic Zoology) می توانید در انتشارات دانشگاه فردوسی مشهد بیابید که کتابی بسیار مفید است و نه تنها شما را با اصول رده بندی جانوری آشنا می کند در سه فصل آن به رده بندی فنتیک، کلادیستیک و تکاملی می پردازد در این سه فصل اصول مهم در تجزیه و تحلیل آماری در رده بندی بخوبی عنوان شده است البته من کتاب انگلیسی را خوانده ام اما  آقای میرشمسی و دکتر درویش نیز به راستی حق مطلب را ادا کرده اند و ترجمه بسیار خوبی را در اختیار خوانندگان قرار داده اند. من خواندن این کتاب را به تمامی علاقه مندان و پژوهشگرانی که در زمینه جانورشناسی تحقیق می کنند توصیه می کنم. البته به نظر من مطالعه این کتاب برای پژوهشگران جانورشناس الزامی است. همچنین باید اضافه کنم کتاب درسی طرح آزمایشات که معمولا دانشجویان مهندسی کشاورزی و شیلات در دوره کارشناسی مطالعه می کنند می تواند مفید باشد البته برخی روش های نمونه برداری و تجزیه و تحلیل در جانورشناسی و محیط زیست کاربرد ندارد اما می تواند کمک مفیدی باشد. کتاب های انگلیسی زیر نیز می توانند راهگشا باشند.

۴) The Elements of Statistical Learning

۵) Statistics for Environmental Science and Management

۶) Scientific methods in ecological research

 در ادامه مطلب با توجه به شماره ذکر شده لینک دانلود را می توانید دریافت کنید.

پسورد فایل ها  persian gulf می باشد.

در پایان هم از سرکار خانم متین فر تشکر می کنم و از دوستان و همکارن گرانقدر سرکار خانم ژاله ف، آقای خسرو رجبی زاده و آرمین دعوت می کنم به جمع ما بپیوندند.

وزغ لرستانی  Pseudepidalea luristanica  و یا  Bufo luristanicus

   یکی دیگر از گونه های بومی ایران وزغ لرستانی است. اطلاعات درباره این گونه متاسفانه بسیار ناچیز است و با توجه به تنوع بالای ریختی در بسیاری از گونه های خانواده Bufonidae دوزیست شناسان نقطه نظرات گوناگونی را درباره وضعیت رده بندی این گونه و برخی دیگر از گونه های این خانواده عنوان نموده اند. چنانکه بسیاری از دوزیست شناسان این گونه را مانند Bufo oblongus، Bufo surdus، Bufo turanensis و Bufo variabilis متعلق به کلاد (clade) Pseudepidalea و همچنین جنس Pseudepidalea می دانند. البته وزغ لرستانی را در زیر گروه Pseudepidalea surda قرار داده اند و در فهرست سرخ IUCN نیز نام این گونه با جنس مزبور ثبت گردیده است.

  این گونه در بخش های غربی رشته کوه زاگرس زیست می نماید و در تپه های غربی خوزستان، لرستان و همچنین بخش های از استان فارس پراکنش دارد. گونه ای نه چندان بزرگ بوده و غدد پاروتوئید پهن و عریضی دارد، همچنین لکه های رنگی تنها در اعضای حرکتی قابل تشخیص هستند. در مورد زیستگاه و جمعیت این گونه اطلاعات چندانی در دسترس نیست اما می توان گفت نوع زیستگاه آن مشابه وزغ بی گوش است. از عوامل مهم تهدید برانگیز آن، مانند برخی دیگر از گونه های وزغ ها می توان به خشک سالی و تخریب زیستگاه های این گونه و تبدیل آنها به مزارع کشاورزی را نام برد.

*علت اینکه دو نام علمی برای این گونه نوشته ام این است که برخی متخصصین این گونه را با نام  Bufo luristanicus اما جزیی از کلاد Pseudepidalea می دانند و برخی نیز نام جدید Pseudepidalea luristanica با توجه به کلاد آن مناسب تر می دانند.

*همانطور که گفتم اطلاعات در مورد این گونه بسیار ناچیز است و از مواردی است که جانورشناسان بخصوص دوزیست و خزنده شناسان علاقه مند در ایران می توانند روی آن مطالعه نمایند.

گونه های چتری

 معمولا گونه هایی که در این دسته قرار می گیرند حفاظت از یک زیستگاه و یا مجموعه ای از گونه ها را سبب می شوند بر این اساس است که نام آنها را گونه های چتری گذاشته اند. از سویی دیگر حفاظت از این گونه ها رابطه مستقیمی با اندازه و نوع زیستگاه دارد در نتیجه می توان اندازه و یا نوع زیستگاهی که باید مورد حفاظت قرار گیرد را بخوبی مشخص نمود. حفاظت از این گونه ها موجب حفاظت از مجموعه ای از دیگر گونه های جانوری و زیستگاه آنها شده اما ماهیت این گونه ها با گونه های شاخص تنوع زیستی متفاوت است چرا که با تعریف یک گونه با خصوصیات گونه چتری (گونه ای که براساس خصوصیات  آن بتوان تعریف مشخصی از یک زیستگاه و اندازه زیستگاه ارائه نمود) اندازه و نوع زیستگاه مشخص می گردد در حالی که در گونه های شاخص تنوع زیستی تها منطقه حضور گونه حائز اهمیت است. معمولا گونه های مهاجر در این دسته قرار می گیرند چراکه در گونه های چتری مسئله مهم دامنه گسترش وسیع می باشد بعنوان مثال یک گونه آنتی لوپ از جنس Connochaetes که تصویری از آن را در زیر مشاهده می کنید. بطوریکه مرزهای مناطق حفاظت شده Serengeti و Ngorongoro در تانزانیا براساس مسیر مهاجرت سالانه این گونه مشخص شده است.                        

 گونه های پرچم نما

این گونه ها معمولا در تلاش برای جلب توجه عمومی به حفاظت محیط زیست یک منطقه خاص یا یک زیستگاه مورد استفاده قرار می گیرند. بسیاری از صاحب نظران علم حفاظت محیط زیست معتقدند اهمیت این گونه ها در داشتن محبوبیت و شناخت در جامعه است نه اهمیت اکولوژیکی و از سویی دیگر این گونه ها می توانند بعنوان یک گونه چتری نیز نقش ایفا کنند در حالی که برخی گونه های چتری نمی توانند بعنوان گونه پرچم نما نقشی ایفا کنند. معمولا گونه های که دارای یک کاریزما یا بعبارتی گیرایی و شاخصی خاص در جامعه ای هستند، نسبتا بزرگ جثه هستند و یا جمعیتشان رفته رفته در حال کاهش و کوچک شدن است (به وضعیت در خطر انقراض رسیده اند) انتخاب می شوند.

   بعنوان مثال گونه ای مارمولک به نام مارمولک کوچک زبان آبی (Pygmy Bluetongue) که البته کوچک جثه نیز هست در استرالیای جنوبی چنین نقشی را ایفا می کند. چرا که در سال ۱۹۸۲ خزنده شناسان معتقد بودند این گونه منقرض شده است در حالی که  در سال ۱۹۹۲ نمونه ای مرده در شکم یک مار قهوه ای (Pesudonaja textilis) پیدا شده و پس از آن جمعیت هایی با تعداد افراد بسیار کم از آن شناسایی می گردد شناسایی مجدد این گونه که سال ها پیش در اطراف شهر ادلاید می زیسته است و  سپس منقرض شده بوده موجب معروف شدن آن در سال های ۱۹۹۲ می شود بطوریکه در بسیاری از روزنامه های وقت و مجلات و حتی برنامه های تلویزیونی از این گونه نام برده شده بود. بدین ترتب توجه همگانی به حفظ این گونه جلب شده و این گونه هم اکنون بعنوان یک گونه پرچم نما نقش مهمی را ایفا می کند چرا که زیستگاه های این گونه علف زارهای بومی استرالیای جنوبی است که چرای بیش از حد و کاشت گندم و علوفه مناطق وسیعی از آن را تخریب کرده است و حال حفظ این گونه نقشی مهم در حفظ زیستگاه و علفزارهای بومی نیز ایفا می کند.

  (Tiliqua adelaidensis (Pygmy Bluetongue

البته پایان نامه دکتری من هم روی اکولوژی و حفاظت این گونه است که بخش اول آن به مدل سازی زیستگاهی، یافتن زیستگاه مناسب و مشکلات جابجایی در این گونه می پردازد.

   از آنجایی که حفاظت محیط زیست از اهمیت فراوانی برخوردار است و امروزه حفظ گونه های جاتوری و گیاهی در هر کشوری امری ضروری می نماید. گونه هی جانوری و گیاهی جدای از رده بندی ها تخصصی گیاهی و جانوری در مبحث محیط زیست نیز دارای تقسیم بندی قابل توجهی هستند. به نظر می رسد این روش تقسیم بندی در ایران چندان مورد توجه نبوده و بررسی و انتخاب مناطق و یا گونه های حفاظت شده یا بصورت سنتی و یا تنها با بهره گیری از آمار برخی سایت ها مانند IUCN و اطلاعاتی از این قبیل دسته بندی شده و مورد توجه قرار می گیرند. اما توجه به رده بندی گونه ها از لحاظ حقاظتی نه تنها می تواند کمک شایانی در حفظ آنها نماید بلکه می تواند عامل مهمی در حفظ گونه های هم جا و بطور کلی در حفظ حیات وحش زیستگاه مورد نظر باشد از این رو گونه ها از لحاظ اهمیت حفاظتی به چندین دسته تقسیم می شوند که در مجموع بعنوان گونه های جانشین (surrogate species) شناخته می شوند:

 Caro & O' Doherty در سال ۱۹۹۹ گونه های جانشین را در سه گروه اصلی تقسیم بندی کردند:

گونه های شاخص (indicator species)

گونه های چتری (umbrella species)
گونه های پرچم نما (flagship apecies)

گونه های شاخص (indicator species)

    گونه های شاخص گونه هایی هستند که صفات مربوط به آن گونه مانند حضور یا عدم حضور، تراکم جمعیت، پراکنش و میزان موفقیت در تولید مثل بعنوان شاخصی از شرایط زیستگاه و دیگر گونه های آن زیستگاه زیرا بررسی شرایط زیستگاه و یا بررسی وضعیت تمامی گونه های یک زیستگاه بسیار مشکل ، گران و بعبارتی ناممکن می باشد. اکولوژیست ها نظرات مختلفی در ارتباط با تقسیم بندی زیر گروه های گونه های شاخص دارند اما بطور کلی دو تقسیم بندی را می توان نام برد که در هر کدام سه زیر گروه وجود دارد.

تقسیم بندی McGeoch در سال ۱۹۹۸

گونه های شاخص محیطی Environmental indicator species

گونه های شاخص اکولوژیکی Ecological indicator species

گونه های شاخص تنوع زیستی Biodiversity indicator species

    همانطور که در مطلب پشین در رابطه با این گونه گفته شد، وزغ تالشی بیشتر در مرغزارها، باغها و جنگلها زیست می نماید اما معمولا می توان آنرا در مکان های تاریک مانند زیرزمین ها، غارها، طویله ها، زیر سنگهای بزرگ و کنده درختان یافت نمود البته در شب هنگام مخفیگاه های خود را ترک کرده و به جستجو غذا می پردازند و پیش از طلوع آفتاب معمولا به مکان های تاریک باز می گردند. متاسفانه اطلاعات در مورد چندان زیاد نیست اما بطور کلی از حشرات مختلف، کرم ها و حلزون ها تغذیه می کند. این گونه اندام تولید صدا مانند دیگر وزغ ها (کیسه صدا) ندارد اما صدای یکنواخت و خشن می تواند تولید کند که تقریبا شبیه به عو عو سگ است. معمولا در زیستگاه خود کمیاب است و عامل اصلی کاهش جمعیت این گونه را تخریب جنگل توسط انسان می دانند. یک عقیده عامیانه در مورد این گونه وجود دارد برخی معتقدند این گونه در طویله ها شیر گاو را خورده و موجب بیماری گاو ها می شود. این تفکر از آنجا شکل گرفته که این گونه در طویله ها مکررا مشاهده شده است البته دلیل حضور این گونه در چنین مکانی وجود غذای کافی (حشرات) و همچنین تاریکی و امنیت نسبی آن بوده است. در ایران گونه تاکنون از سه استان شمالی گزارش شده است.

عکس:سایت http://amphibiaweb.org 

   دوزیستان گروهی از مهره داران هستند که بیش از ۳۰۰ میلیون سال است در این کره خاکی زیست می نمایند و تا به امروز ۶۳۰۰ گونه  از آنها توسط جانورشناسان توصیف شده اند. تحقیقات اخیر (Stuart et al. 2004) نشان داده که در حدود یک سوم (۳۴٪) این جانوران در معرض تهدید انقراض قرار گرفته اند. چنانکه ن کنون ۱۶۸ گونه منقرض شده و ۲۴۶۹ گونه دیگر یا به عبارتی  (۴۳٪) با کاهش جمعیت مواجه شده اند. بیشترین تنوع گونه ای این دسته از جانوران را می توان در مناطق حاره ای مشاهده نمود ئ در این میان کشور برزیل با ۸۱۱ گونه توصسف شده بیشترین گونه های این جانوران در جهان را به خود احتصاص داده است. جالب توجه است که ایالات متحده آمریکا با وسعتی تقریبا مشابه برزیل تنها ۲۹۲ گونه دوزیست دارد. اما چه عواملی موجب کاهش جمعیت دوزیستان می شوند؟

  مهمترین عامل تخریب زیستگاه است که یکی از شایع ترین موارد در کاهش جمعیت بسیاری از گونه های جانور است. از دیگر عوامل مهم کاهش جمعیت دوزیستان شیوع نوعی بیماری قارچی موسوم به chytridiomycosis است که عامل آن یک پاتوژن قارچی به نام Batrachochytrium dendrobatidis این پاتوژن موجب نابودی صدها گونه در نقاط مختلف جهان شده که به عقیده برخی دانشمندان یکی از بدترین و یا به عبارتی وخیم ترین رکوردهای تاریخی نابودی تنوع ریستی در نوع خود به حساب می آید. سومین عامل مهم تغییرات آب و هوایی و گرمایش جهانی است که نه تنها روی این رده جانوران بلکه تمامی گونه های جانوری و گیاهی را به چالشی سخت برای حفظ بقا خود کشیده است.

عکس: مهرگان ابراهیمی